Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hay cưỡng đoạt tài sản?

Cập nhật: 00:56 | 07/04/2019

TBCKVN – Độc giả hỏi: Do chơi cờ bạc và cá độ bóng đá thua nên A đã nợ xã hội đen 200 triệu. Để có tiền trả nợ, A đã nhờ B và C giả vờ dựng 1 vụ bắt cóc mình để đòi tiền chuộc của bố mẹ A. B và C gọi điện cho bố mẹ A và yêu cầu giao 200 triệu nếu ko sẽ giết A. Lo sợ con bị giết nên bố mẹ A đã chuẩn bị 200 triệu đồng thời báo công an. Tôi muốn hỏi trong trường hợp này, A có phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản ko hay phạm tội gì? B và C có coi là đồng phạm không?  

lua dao chiem doat tai san hay cuong doat tai san Chiếm đoạt 16 tỷ đồng từ bán căn hộ chung cư đi thuê
lua dao chiem doat tai san hay cuong doat tai san Khởi tố Tổng giám đốc rao bán đất nền dự án “ma”
lua dao chiem doat tai san hay cuong doat tai san Có được hủy hợp đồng khi công ty có dấu hiệu lừa đảo?

Trả lời:

1. Cơ sở pháp lý:

- Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017)

2. Luật sư tư vấn:

2.1. A phạm tội gì?

Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) quy định về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản:

"1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;

b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;

c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ; tài sản là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

d) Tái phạm nguy hiểm;

đ) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;

e) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;

g) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

b) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này;

c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này;

c) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Ở đây A có hành vi dùng thủ đoạn gian dối, nhờ B và C đưa thông tin sai lệch nhằm bắt bố mẹ giao tài sản cho mình để trả nợ. Tuy nhiên, đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản cần có yếu tố là hành vi tự nguyện, mà trong trường hợp này do bố mẹ A lo sợ con mình bị giết nên mới giao 200 triệu để giao cho B và C. Do đó A không thuộc trường hợp phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Mặt khác, Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về tội cưỡng đoạt tài sản:

"1. Người nào đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ;

d) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;

đ) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

e) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

b) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.

4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:

a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;

b) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.

5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản."

Theo điểm a, khoản 3 Điều 170 trên thì A có hành vi chiếm đoạt tài sản với trị giá 20 triệu đồng nên có thể bị phạt tù với mức cao nhất của khung hình phạt là 15 năm.

2.2. B và C có bị coi là đồng phạm không ?

Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về đồng phạm:

"1. Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.

2. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm.

3. Người đồng phạm bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức.

Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.

Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.

Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội phạm.

Người giúp sức là người tạo điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm.

4. Người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi vượt quá của người thực hành."

Có thể thấy ở đây B và C đã giúp A thực hiện hành vi của mình, nên có thể coi B và C là đồng phạm với vai trò là người giúp sức. Đối với hình phạt với những người đồng phạm, tòa án cần xét đến tính chất, mức độ tham gia của từng người đồng phạm để đưa ra những mức hình phạt nhất định.

Hùng Dũng